دوشنبه,۲۷ آذر, ۱۳۹۶ | ۴۹ : ۰۶
خانه / نفت / زنگنه و کلاف پیچیده اوپک: نبرد داخلی؛‌ جنگ جهانی!
۱۳۹۴/۰۶/۱۱

زنگنه و کلاف پیچیده اوپک: نبرد داخلی؛‌ جنگ جهانی!

زنگنه و کلاف پیچیده اوپک: نبرد داخلی؛‌ جنگ جهانی!
زنگنه

در حالی منتقدان وزیر نفت دیپلماسی انرژی وی را دلیل کاهش قیمت نفت عنوان کرده و اعلام می کنند که او تخصص مفت فروشی نفت را دارد که طی روزهای اخیر اظهارات زنگنه و مدیر امور مجامع اوپک پرده از ماجرایی برداشته که نشان می دهد نشستی سرنوشت ساز و تصمیم مسوولان دولت دهم در این نشست اوپک باعث شده که این روزها ایران مجبور به ورود به جنگ نفتی برای باز پس گرفتن سهم از دست رفته در بازار جهانی نفت باشد.

به گزارش خبرنگار آژانس خبری انرژی، کاهش قیمت نفت در حالی چهاردهمین ماه را پشت سر می گذارد که همانند ماه های گذشته همچنان مازاد عرضه در بازار به ویژه از سوی تولیدکنندگان اوپک از دلایل اصلی این سقوط تاریخی عنوان می شود و در حالی که اعضای اوپک در آخرین اجلاس خود در ژوئن گذشته باز هم به تثبیت میزان تولید رای داده و بر سر کاهش تولید به اجماع نرسیدند برخی منتقدان داخلی معتقدند که ایران باید درخواست برگزاری اجلاس اضطراری می کرد تا از کاهش بیشتر قیمت نفت جلوگیری کند البته برخی از این منتقدان پای وزیر نفت را به مسائل مربوط به اقتصاد جهانی باز کرده و وی را متهم ردیف اول کاهش قیمت نفت دانستند.

تثبیت سقف تولید اوپک با رهبری عربستان

پس از آغاز روند کاهشی قیمت نفت از ژوئن سال ۲۰۱۴، برخی اعلام کردند که ایران باید نسبت به برگزاری جلسه اضطراری اوپک اقدام می کرد اما در آن زمان و در آستانه یکصد و شصت و ششمین اجلاس اوپک بیژن زنگنه، وزیر نفت  کشورمان در پاسخ به برخی انتقادات مبنی بر این‌که عملکرد وی در افزایش نیافتن بهای نفت موثر بوده و این‌که چرا ایران درخواست برگزاری نشست اضطراری نکرده است، گفت: باید توجه کنیم که ونزوئلا این درخواست را مطرح کرد، اما با بی‌توجهی اعضای اوپک روبه‌رو شد، بنابراین باید توجه کرد که لازمه‌ی تشکیل نشست فوق‌العاده اوپک اجماع همه اعضا است واگر پیشنهاد رسمی برای برگزاری نشست فوق‌العاده در فضایی نامناسب مطرح و بر آن اصرار صورت می‌گرفت تشکیل‌ نشدن نشست موضوع اختلاف‌نظر اعضای اوپک را نشان می‌داد که این امر خود می‌توانست عاملی برای کاهش بیشتر قیمت نفت باشد.

 

وی با تاکید بر اینکه باید به فکر حداکثر کردن منافع ملی باشیم اعلام کرد که منافع ملی زمانی حاصل می‌شود که حاصل ضرب قیمت نفت در بشکه‌های صادراتی رقم بیشتری شود و از این‌رو تلاش برای ایجاد اجماع در اوپک و پرهیز از متهم کردن و یا ایجاد درگیری و نزاع در اوپک ضرورت دارد.

 

در حالی که زنگنه ابراز امیدواری کرده بود که اعضای اوپک در یکصد و شصت و ششمین اجلاس اوپک به نتایج رضایت بخشی برسند اما درکمال ناباوری، اعضای اوپک به رهبری عربستان و با همراهی سایر اعراب اوپک به تثبیت سقف تولید رای دادند، بازار نیز بلافاصله به این تصمیم اوپکی ها واکنش نشان داد و قیمت نفت ۱۰ درصد سقوط کرد.

 

فراز و فرود قیمت نفت ادامه یافت تا اینکه نوبت به اجلاس یکصد و شصت وهفتمین اوپک در ژوئن سال جاری میلادی رسید، در آن زمان قیمت نفت به حدود ۶۰ دلار رسیده بود و در حالی که نارضایتی برخی کشورها نسبت به کاهش قیمت نفت وجود داشت اما همانطور که پیش بینی شده بود باز هم اعضای اوپک به تثبیت تولید رای دادند.

 

رضایت اوپکی ها از نفت ۷۵ تا ۸۰ دلاری و تثبیت دوباره سقف تولید

 

زنگنه که پیش از اجلاس یکصد و شصت و هفتم  اعلام کرده بود که “چشمم آب نمی خورد در نشست پنجم ژوئن سقف تولید اوپک تغییر کند” حدود دوماه پیش از اجلاس گفته بود که “در نشست ١۶۶، هشت کشور خواستار کاهش سقف تولید اوپک و چهار کشور موافق تثبیت سقف تولید بودند، اکنون بیش از ١٠ کشور عضو سازمان کشورهای صادر کننده نفت در یک طرف قرار دارند و از چهار کشور موافق تثبیت سقف تولید، دو کشور به جمع هشت کشور خواهان کاهش سقف تولید پیوستند”.

 

بنابراین اگرچه کشورهایی مانند ایران، عراق و الجزایر موافق کاهش سقف تولید اوپک بودند تا با کاهش میزان اضافه عرضه موجود در بازار فشار بر قیمت ها کاهش یابد اما  قطر، عربستان، کویت و امارات موافق کاهش تولید اوپک نبوده و اعلام کردند که نسبت به افزایش تقاضا خوشبین هستند به علاوه اکثر اعضای اوپک اعلام کردند که با قیمت ۷۵ تا ۸۰ دلار برای هر بشکه نفت موافق هستند.

 

زنگنه که اوایل سال جاری اعلام کرده بود که انتظارداریم سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) فضای لازم برای   افزایش تولید نفت ایران را در بازارهای جهانی فراهم کند در آستانه یکصد و شصت و هفتمین اجلاس اوپک بار دیگر اقدام به خط و نشان کشیدن برای اعضای این سازمان کرد و در نامه ای مکتوب اعلام کرد که  ایران بلافاصله پس از تحریم ها در دو مرحله یک میلیون بشکه به ظرفیت صادرات خود اضافه می‌کند و کشورهایی که در کوران تحریم بازار ما را تصاحب کردند باید سهم بازار ما را پس بدهند، ضمن این‌که ایران نیز برای گرفتن سهم خود مجوزی از کسی نمی‌گیرد.

 

اما بر خلاف انتظار اعضای اوپک قیمت نفت نه تنها به سطح ۷۵ دلار نرسید بلکه طی هفته های اخیر و پس از ۱۲ سالبه کانال ۳۰ دلار نیز وارد شد و حتی برخی پیش بینی کردند که نفت قیمت ۲۰ دلار را هم تجربه خواهد کرد.

 

در عین حال آمادگی ایران برای افزایش تولید با هدف افزایش صادرات و باز پس گرفتن سهم بازار از دست رفته طی سالهای اخیر به دلیل اعمال تحریم ها عامل دیگری است که با همکاری نکردن تولید کنندگانی که جای ایران را در بازار گرفته اند، بر قیمت ها فشار وارد می کند.

 

یک‌نفر؛ مقصر کاهش قیمت جهانی نفت!

 

در چنین شرایطی منتقدان داخلی انگشت اتهام را به سوی زنگنه نشانه گرفتند و طرح استیضاح وی را مطرح کرده و کوتاهی وزارت نفت در کاهش قیمت نفت را یکی از دلایل مطرح کردن استیضاح عنوان کردند.

پیش تر نیز یکی از نمایندگان مجلس اعلام کرده بود که در هر دوره‌ای که زنگنه وزیرنفت می‌شود قیمت نفت به پایین‌ترین حد خود می‌رسد؛ هم در دوران دولت اصلاحات ما شاهد این کاهش قیمت بودیم و هم در دوران روحانی که وی مسوولیت دارد.

در واکنش به این انتقادات زنگنه این سوال را مطرح کرد که  در کشوری با اقتدار ایران که اینک ۶ قدرت بزرگ جهانی به آن اذعان می کنند آیا هیچ ناظری وجود ندارد که نسبت به این رویه من یعنی مفت فروشی نفت نظارت داشته باشد تا من بدون هیچ مشکلی قیمتها را پایین نیاورم؛ واقعا فکر می کنید چرا من باید قیمت جهانی نفت را پایین بیاورم و این مسئله چه نتیجه ای برای من و ایران در پی خواهد داشت؟

وی افزود: اینکه می‌گویند، دیپلماسی انرژی من در اوپک ضعیف است و من در کاهش قیمت نفت نقش داشته‌ام، حرف عجیب و خنده داری است؛ چون قیمت نفت جهانی و تابع مؤلفه‌های خاصی است. آیا شما قبول می‌کنید من عامل به هم‌ریختگی اقتصاد چین و افت شاخصهای بورس هستم؟ اگر قبول دارید که من چنین قدرتی دارم که می‌توانم سبب اختلال در اقتصاد جهانی شوم، پس از رئیس جمهور آمریکا نیز مهمتر هستم!

 

به گفته او کشوری که یک میلیون بشکه صادرات نفت دارد، به همان اندازه هم در بازار جهانی قدرت چانه‌زنی دارد.

 

وی با بیان این که به من می گویند متخصص مفت فروشی نفت هستم، گفت: ایران باید این دوران رابگذراند. ما تاکنون این شرایط را اداره کرده ایم اما کشورهایی که موافق کاهش جهانی قیمت نفت هستند از این کاهش قیمتها خسارت می بینند. در حالی که دولت ایران حتی با افت جهانی قیمت نفت نیز توانست کشور را اداره کند.

زنگنه البته  اظهارات دیگری را نیز مطرح کرد  و گفت: آیا آقایان نسبت به حذف بی سروصدای سهمیه بندی اوپک و موافقت ایران با این مسئله اعتراضی نداشتند در حالی که اوپک بدون سهمیه بندی دیگر اوپک نیست، ٣٠ سال کشورهای اوپک تلاش کردند که سهمیه داشته باشند و آنگاه با یک جلسه این سهمیه ها حذف شد و دولت وقت ایران هم اعتراضی نسبت به حذف سهمیه ها نکرد.

 حذف سهمیه بندی از کجا شروع شد؟

بر اساس این گزارش مشکلی که امروز ایران بیش از سایر اعضای اوپک با آن روبه رو است به تصمیمی بر می گردد که در دولت دهم و در اجلاس اوپک اتخاد شده است، به گفته مهدی عسلی مدیرکل اوپک و مجامع انرژی وزارت نفت، کنفرانس دسامبر ۲۰۱۱(آذر ۱۳۹۰) و اشتباه تاریخی ایران سرنخ باخت موقت در “جنگ سهم”ی است که بازیگران آن قصد کوتاه آمدن از آن را ندارند.

در این کنفرانس ایران طرح عربستان برای کنارگذاشتن سیستم سهمیه بندی برای اعضا و در نظر گرفتن یک سقف ۳۰ میلیون بشکه ای تولید اوپک به بهانه آوردن عراق به درون سیستم سهمیه بندی را پذیرفته و دچار یک اشتباهه تاریخی شده است این در حالی است که این طرح ضمن آن که نتوانست عراق را داخل سهمیه بندی آورده و تولید او را مقید کند عملا دست عربستان، کویت و دیگر همپیمانان آنها را باز گذاشت تا با افزایش تولید، سهم بازار نفت ایران را که گرفتار تحریم شده بود بدون آنکه ظاهرا تخلفی از مصوبات اوپک کرده باشند باز بگذارد.

اما در پاسخ به این انتقادات، سید محمد علی خطیبی طباطبایی که در آن زمان نماینده ایران در اور اوپک بوده در گفت و گویی اعلام کرده که اوپک قبل از این تاریخ بیش از ۳۰ میلیون بشکه نفت تولید می‌کرد، بنابراین جا انداختن سقف تولید بین اعضا به معنای کاهش تولید بود،مانند شرایطی که اکنون در آن هستیم.

وی همچنین به موضوع ورود عراق به طرح سهمیه بندی اشاره و اضافه کرده که تا آن زمان عراق به صورت تولید کننده آزاد شناخته شده بود یعنی سقف تولید برای همه اعضا به جز  عراق در نظر گرفته می‌شد اما در آن نشست تعیین شد که تولید عراق هم در چارچوب سهمیه‌بندی قرار بگیرد بنابراین پذیرش سقف ۳۰ میلیون بشکه‌ای تولید اعضای اوپک به هیچ عنوان به معنی لغو سهمیه‌بندی نبود. بلکه قرار بود در اولین فرصت سهمیه اعضا از این ۳۰ میلیون بشکه مشخص شود.

خطیبی با بیان اینکه هیچگونه قطعنامه‌ای وجود ندارد که نشان دهد سهمیه اعضای اوپک لغو شده است و سهمیه اعضا به قوت خود باقی است گفته که چنین گفته‌هایی یا ناشی از عدم اطلاع افراد یا مغالطه‌کاری آنهاست، علاوه بر این نشست اعضا ضبط می‌شود و مدارک آن نیز موجود است.

در شرایطی که با لغو تحریم ها ایران به منظور باز پس گرفتن سهم از دست رفته خود در بازار جهانی نفت باید وارد جنگ سهم شود و ظاهرا اعضای اوپک نگرانی از کاهش بیشتر قیمت نفت ندارند و جایی را برای نفت ایران باز نکرده اند،  ایران نفت خود را وارد بازار می کند و با افزایش صادرات درآمد بیشتری را به دست خواهد آورد این در حالی است که به گفته زنگنه کشورهایی که موافق کاهش جهانی قیمت نفت هستند از این کاهش قیمتها خسارت می بینند.