سه شنبه,۳۰ آبان, ۱۳۹۶ | ۳۱ : ۰۱
خانه / آب / ناکارامد دانستن سدها در کنترل سیلاب مبنای صحیحی ندارد
۱۳۹۵/۰۲/۰۸
پاسخ وزارت نیرو به اظهارات معاون وزیر کار

ناکارامد دانستن سدها در کنترل سیلاب مبنای صحیحی ندارد

ناکارامد دانستن سدها در کنترل سیلاب مبنای صحیحی ندارد

درپی اظهارات معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی که چندی پیش در سفر به استان خوزستان که گفته بود: “سدهای بزرگ بدترین راه کار برای کنترل سیلاب ها هستند”، شرکت مدیریت منابع آب ایران توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.

 

به گزارش خبر انرژی، شرکت مدیریت منابع آب ایران در توضیحی که در اختیار ایسنا قرار داده، اظهارات میدری، معاون وزیر کار و رفاه اجتماعیرا فاقد مبانی صحیحی دانسته و اعلام کرد: ایران با متوسط بارش سالانه حدود ۲۵۰ میلیمتر جزء مناطق خشک و نیمه خشک دنیا محسوب می‌شود.

 

بنابراین با عنایت به شرایط اقلیمی و هیدرولوژیکی کشور و توزیع نامناسب زمانی و مکانی بارش‌ها، ذخیره‌سازی جریان‌های سطحی حاصل از بارش‌ها و مدیریت و توزیع مناسب زمانی آنها متناسب با نیاز مصارف مختلف، اجتناب ناپذیر است.

 

از سوی دیگر یکی از نتایج قطعی تغییرات آب و هوایی، رواناب ناشی از سیلاب‎های ناگهانی است که با احداث سدها و ذخیره‌سازی رواناب‌های مذکور، علاوه بر جلوگیری از خسارات ناشی از سیلاب، امکان مدیریت توزیع مناسب زمانی و مکانی آب و در نتیجه پیشگیری از تبعات خشکسالی‌ها را می‌توان فراهم کرد.

 

در ادامه این توضیحات آمده است: در این راستا وزارت نیرو به عنوان متولی و مسئول تأمین نیازهای آبی برای مصارف مختلف به ویژه نیازهای شرب و بهداشت و کشاورزی، ضمن تلاش در جهت توسعه همه جانبه بخش آب کشور در قالب سیاست‌ها و برنامه‌های مصوب و توجه به ارزش اقتصادی، امنیتی، سیاسی و زیست‌محیطی آب، مهار آبهای سطحی و توسعه بهره‎برداری بهینه منابع آب را در راستای توسعه اقتصادی اجتماعی کشور در سرلوحه برنامه‎های خود قرار داده است. حاصل این تلاش تاکنون تعداد قابل توجهی سد با ظرفیت ۴۹ میلیارد متر مکعب حجم مخزن است و منابع آب استحصال‌شده در قالب نظام‌نامه تخصیص آب و متناسب با نیازها و رعایت اولویت‌های تأمین آب، مدیریت می‌گردند.

 

هدف از ایجاد طرح‌های توسعه منابع آب و در رأس آنها سد سازی، تنها کنترل و مهار سیلاب‌های مخرب ناشی از طغیان رودخانه‌ها نیست بلکه اهداف اصلی از احداث سدها تامین آب مورد نیاز شرب، صنعت، کشاورزی، تولید انرژی پاک، رشد و توسعه منطقه‌ای به ویژه از نظر اقتصادی و اجتماعی و نظایر آنها با امعان نظر به شرایط زیست‎محیطی منطقه است.

 

اینکه گفته شود سدهای بزرگ بدترین راه‌کار برای کنترل سیلاب‌ها هستند، بدون تردید هیچ مبنای صحیحی ندارد. چراکه برعکس همانطورکه گفته شد یکی از اهداف سدسازی مهار و کنترل سیلاب است که اولاً تا حد امکان جلوی خسارات ناشی از وقوع سیلاب گرفته شود و ثانیاً از محل تنظیم سیلابهای ذخیره‎شده در مواقعی‌که آبدهی طبیعی رودخانه جوابگوی اهداف اصلی طرح نیست، بسیاری از نیازهای طرح تامین خواهد شد. این مطلب در خصوص رودخانه هایی که ماهیت صرفا سیلابی دارند کاملا ملموس است.

 

همچنین مطالعات زیست محیطی بخش مهمی از مطالعات توسعه تاسیسات تامین آب بوده که در آن الزامات آزادسازی آب مورد نیاز در راستای حفظ محیط زیست رودخانه در پایین‎دست سد آورده شده است. شایان ذکر است پس از انجام بررسی‎های فنی و اقتصادی مطالعات سدها در وزارت نیرو لازم است، مجوزهایی همچون مجوز سازمان حفاظت محیط زیست کشور نیز برای احداث سدهای جدید اخذ گردد.

 

در پایان این توضیحات آمده است:‌برای نمونه و به عنوان شاهدی بر نقش سدها در کنترل سیلاب، شایان توجه است که در سه روز پیک سیلابی اخیر، حدود ۷۵۰ م.م.م آب وارد مخزن سد دز شده است که این میزان ۴ برابر کل حجم مخزن سد کرج می‌باشد.

 

در این سیلاب، جریان ورودی با پیک لحظه‌ای معادل ۱۰۴۰۰ و پیک ساعتی حدود ۸۰۰۰ مترمکعب بر ثانیه در ظرفیت خالی پیش‌بینی‌شده مخزن مستهلک شده و با تأخیر زمانی چند ساعته جهت آمادگی نسبی پایین‌دست و به صورت تدریجی با حداکثر جریان ساعتی حدود ۴۵۰۰ مترمکعب برثانیه از سد تخلیه شده است.

 

این بدان معناست که این سد توانسته جریان سیلابی روخانه را در حدود ۵۰ درصد کاهش داده و زمان‌بندی و روند جریان رودخانه را در پایین دست سد تا حد توان مدیریت نماید.

 

علاوه بر سد دز، سدهای حوضه کارون نیز توانستد جریان با پیک ساعتی ۱۷۰۰ مترمکعب برثانیه را کنترل کرده و با حذف خروجی از این شاخه، جریان کلی را در کارون بزرگ مدیریت و کاهش دهند و از هم افزایی جریان در پایین دست و خرابی‌های شدید و شرایط بسیار خطرناکی که به ویژه در مقطع شهر اهواز داشت جلوگیری نمایند.

 

همچنین در سد کرخه نیز جریانی با دبی ساعتی ۳۶۰۰ مترمکعب برثانیه مهار و مقادیر ورودی به نحو مناسب در مخزن ذخیره گردید.